Elektrostymulacja mięśni jest jedną z metod wspomagających rehabilitację po operacjach ortopedycznych oraz urazach. Dzięki impulsom elektrycznym urządzenie wywołuje skurcz mięśnia, co pozwala utrzymać jego aktywność nawet wtedy, gdy pacjent nie jest jeszcze w stanie wykonywać pełnych ćwiczeń.
W pierwszych tygodniach po operacji często dochodzi do:
- szybkiego osłabienia mięśni
- trudności z ich aktywacją
- bólu i obrzęku stawu
- ograniczenia zakresu ruchu
Elektrostymulacja stosowana razem z rehabilitacją pomaga:
- utrzymać aktywność mięśni
- ograniczyć zanik mięśniowy
- zmniejszyć ból
- poprawić zakres ruchu
- przyspieszyć powrót funkcji kończyny
Jedno z najczęstszych pytań pacjentów brzmi: “Na jak długo wypożyczyć elektrostymulator?”
Odpowiedź zależy od wielu czynników między innymi od tego, czy operowana kończyna może być obciążana.
Skąd wynikają rekomendacje dotyczące czasu stosowania elektrostymulacji?
Rekomendowany czas stosowania elektrostymulatora w rehabilitacji opiera się on na:
- badaniach naukowych dotyczących elektrostymulacji mięśni (NMES – neuromuscular electrical stimulation),
- wiedzy o procesach regeneracji tkanek po operacjach ortopedycznych,
- czasie potrzebnym na przywrócenie prawidłowej aktywacji mięśni oraz układu nerwowego.
Pierwsze tygodnie po operacji to okres, w którym dochodzi do największego osłabienia mięśni oraz zaburzenia ich aktywacji. W tym czasie elektrostymulacja może wspierać układ nerwowo-mięśniowy, poprawiać aktywację mięśni oraz ograniczać zanik mięśniowy.
Przedstawione w artykule rekomendacje są oparte zarówno na wynikach badań naukowych, jak i na wieloletnim doświadczeniu fizjoterapeutek pracujących z elektrostymulacją w codziennej praktyce klinicznej. Elektrostymulacja jest przez nie regularnie stosowana jako uzupełnienie rehabilitacji po operacjach ortopedycznych.
Jak długo stosować elektrostymulator po operacji lub urazie?
Wszystko zależy od rodzaju urazu, a poszczególne jednoski omawiamy poniżej, jednak pierwsze na co zwracamy uwagę to fakt czy kończynę można obciążać, czy przez pierwszy okres rekowalescencji musi pozostać w unieruchomieniu.
Jeśli kończynę można obciążać
Elektrostymulację najczęściej stosuje się przez około 3–4 tygodnie
W tym czasie pomaga ona:
- szybciej odzyskać aktywację mięśni
- zwiększyć siłę mięśniową
- zmniejszyć ból i obrzęk
- poprawić zakres ruchu w stawie
To okres, w którym mięśnie są jeszcze osłabione po operacji, ale mogą już stopniowo wracać do pracy. Elektostymulacja odpwiednio stosowana, pomaga mięśniom “ruszyć”.
Jeśli kończyna nie może być obciążana
W sytuacji gdy po operacji obowiązuje zakaz obciążania kończyny lub kończyna jest unieruchomiona w gipsie, elektrostymulację warto stosować do momentu rozpoczęcia obciążania kończyny.
Dzięki temu można:
- zapobiegać zanikom mięśniowym
- utrzymać aktywność mięśni
- poprawić krążenie
- przygotować mięśnie do późniejszego powrotu do chodzenia.
Na jak długo wypożyczyć elektrostymulator po konkretnych operacjach?
Elektrostymulator po operacji kolana – ile czasu stosować?
Po rekonstrukcji ACL (artroskopii kolana)
Rekomendowany czas: minimum 3–4 tygodnie
Po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego bardzo często dochodzi do tzw. hamowania mięśnia czworogłowego. Oznacza to, że mięsień jest osłabiony i trudny do aktywacji mimo prób napinania. Układ nerowowy poniękąd nie widzi tego mięśnia, a pacjenci mówią, że “noga nie chce się słuchać”. W tym wypadku stosowanie elektostymulacji to GameChanger.
Elektrostymulacja pomaga wtedy:
- przywrócić aktywację mięśnia czworogłowego
- ograniczyć zanik mięśni uda
- poprawić siłę mięśniową
- zmniejszyć ból i obrzęk kolana
- szybciej odzyskać pełny wyprost kolana
- poprawić stabilność stawu podczas chodzenia
Dlatego elektrostymulacja jest często stosowana już w pierwszych dniach po operacji ACL.
Po szyciu łąkotki (artroskopia kolana)
Rekomendowany czas: minimum do momentu obciążania kończyny, a także w początkowym procesie rehabilitacji (łącznie około 4 tygodnie)
Po szyciu łąkotki często przez kilka tygodni obowiązuje ograniczenie obciążania kończyny.
W tym czasie mięsień czworogłowy uda szybko się osłabia. Mięsień na skutek samego zabiegu ma osłabioną aktywacje, a do tego dochodzi brak obciążania, co dość mocno wpływa na szybki zanik mięśnia.
Elektrostymulacja pomaga wtedy:
- utrzymać aktywność mięśni uda
- zapobiegać zanikom mięśniowym
- poprawić krążenie w kończynie
- zmniejszyć obrzęk kolana
- przygotować mięśnie do późniejszego powrotu do chodzenia i ćwiczeń.
Dodatkowo przy braku obciążania kończyny sugerujemy stosowanie elektrostymulacji nie tylko na mięsień czworogłowy, ale także na mięsień brzuchaty łydki.
Po endoprotezie kolana
Rekomendowany czas: około 4 tygodnie
Po operacji wszczepienia endoprotezy kolana mięsień czworogłowy jest często bardzo osłabiony, a jego aktywacja może być utrudniona przez ból i obrzęk.
Elektrostymulacja w tym okresie:
- poprawia aktywację mięśnia czworogłowego
- poprawia wyprost kolana, który jest niezwykle ważny
- zwiększa siłę mięśniową
- zmniejsza ból pooperacyjny
- ułatwia odzyskanie zakresu ruchu
- poprawia funkcję kolana podczas chodzenia.
Elektrostymulator po innych operacjach / procedurach ortopedycznych – jak długo stosować?
Po operacji biodra
Rekomendowany czas: około 3–4 tygodnie
Po operacjach biodra często dochodzi do osłabienia mięśni pośladkowych oraz mięśni uda.
Elektrostymulacja pomaga wtedy:
- aktywować mięśnie stabilizujące biodro
- poprawić siłę mięśni
- ograniczyć zanik mięśni
- poprawić stabilność podczas chodzenia
- przyspieszyć powrót do prawidłowego wzorca chodu.
Po szyciu ścięgna Achillesa
Rekomendowany czas: minimum do momentu obciążania kończyny, ale zaleca się także w późniejszym okresie podczas pierwszych ćwiczeń w obciążeniu. Całościowo nawet do 10 tygodni.
Po operacji ścięgna Achillesa kończyna często przez kilka tygodni nie może być obciążana. Mięśnie łydki w tym czasie bardzo szybko tracą siłę i objętość, co wynika z zaniku funkcji. Delikatne napięcia mieśnia wywołane przez elektrostymulacje w początkowym okresie poprawia także gojenie i odpowienie ułożenie się blizny po szyciu.
Elektrostymulacja pomaga:
- utrzymać aktywność mięśnia trójgłowego łydki
- ograniczyć zanik mięśni
- poprawić krążenie krwi
- zmniejszyć obrzęk
- przygotować mięśnie do późniejszego powrotu do chodzenia.
W trakcie unieruchomienia gipsowego
Rekomendowany czas: przez cały okres unieruchomienia
Unieruchomienie w gipsie powoduje szybki spadek siły mięśniowej. Mięśnie nie dostają bodźca w postaci obciążenia co prowadzi do szybkiego zaniku mięśniowego, a tym samym wydłuża to okres rekowalescencji i wymaga wiekszego nakładu pracy w odbudowie mięśni po zdjęciu unieruchomienia.
Elektrostymulacja może w tym czasie:
- aktywować mięśnie mimo braku ruchu w stawie
- ograniczyć zanik mięśniowy
- poprawić krążenie krwi
- zmniejszyć obrzęk kończyny
- przygotować mięśnie do późniejszej rehabilitacji.
Po szyciu mięśnia
Rekomendowany czas: około 3–4 tygodnie
Po operacyjnym zszyciu mięśnia jego aktywność musi być stopniowo przywracana. Elektorsymulacje można rozpocząć wcześnie – jednak w początkowym okresie zalecamy programy regeneracyjne z bardzo delikatnym napięciem, a nie treningowe. Stopniowo jednak w czasie dochodzimy do programów treningowych.
Elektrostymulacja pomaga:
- aktywować mięsień bez dużego obciążenia
- poprawić ukrwienie uszkodzonego obszaru
- wspierać regenerację włókien mięśniowych
- ograniczyć zanik mięśni
- przygotować mięsień do ćwiczeń wzmacniających.
Po artroskopii stawu barkowego
Rekomendowany czas: około 3–4 tygodnie
Po artroskopii barku ręka często przez pewien czas pozostaje w temblaku, co ogranicza pracę mięśni.
Elektrostymulacja może pomóc:
- utrzymać aktywność mięśnia naramiennego
- wspierać pracę mięśni stożka rotatorów
- zmniejszyć ból barku
- poprawić zakres ruchu w stawie
- przyspieszyć powrót do funkcji ręki.
Powyżej opisalismy rekomendacje na podstawie dostępnych badań naukowych i własnego doświadczenia. Warto pamiętać, że najlepsze efekty daje stosowanie elektrostymulacji po konsultacji z fizjoterapeutą. Specjalista może pomóc dobrać:
- odpowiedni czas stosowania elektrostymulacji,
- właściwe programy terapeutyczne,
- sposób umieszczenia elektrod.
Dzięki temu elektrostymulacja może być jeszcze skuteczniejszym elementem rehabilitacji.
Jeśli nie masz własnego terapeuty to stworzyliśmy specjalną instrukcje video, która przybliży Cie do profesjonalnego stosowania elektrostymulacji.
Instrukcja stosowania elektrostymulacji – videobook
Osoby, które wypożyczają lub kupują elektrostymulator w efizjo.pl, otrzymują bezpłatny videobook z instrukcją stosowania elektrostymulacji.
W materiałach pokazujemy m.in.:
- jak prawidłowo ustawić elektrostymulator,
- gdzie przykleić elektrody przy różnych operacjach i urazach,
- jakie programy wybrać w rehabilitacji,
- jak bezpiecznie stosować elektrostymulację w domu.
Dzięki temu możesz rozpocząć elektrostymulację w sposób bezpieczny i dopasowany do etapu rehabilitacji.
